Artykuły

Wicher z ulewą

Pytanie: Moje pytanie dotyczy użycia słowa wicher. Czy poprawne jest określenie: ulewa (z kim, z czym) z wichrem? A jeśli jest to poprawna forma wypowiedzi, to czy stosuje się ją w praktyce? Czy może lepiej jest używać słowa wicher
w mianowniku, mówiąc wicher z ulewą? Z góry dziękuję za odpowiedź.

Prof. Urszula Sokólska: Ależ oczywiście, że można. Wszystko zależy od tego, który z elementów pogodowych
w danej chwili wydaje się nam bardziej dominujący czy z jakichś powodów ważniejszy.

System samoregulujący się

Pytanie: Mam wątpliwość, która forma jest poprawna: system samoregulujący czy też system samoregulujący się. W zależności od kontekstu, raz jedna wydaje mi się zgrabniejsza, raz druga. W książce, którą obecnie czytam, stosowane są obie, jednak z przewagą strony zwrotnej, np. „Cybernetyka zajmuje się badaniem złożonych, samoregulujących się systemów”, „jej zasady są prawdziwe dla wszystkich samoregulujących się systemów, włącznie z ludźmi”, „Systemy samoregulujące się otrzymują wystarczająco dużo informacji zwrotnych na temat swego działania...”, itp.

Prof. Urszula Sokólska: Zaimek zwrotny się łączący się z czasownikami lub innymi wyrazami odnoszącymi się do czynności, wskazuje, że sprawca danej czynności jednocześnie jej podlega. A zatem wszystko zależy od kontekstu.

 

Pidżama i piżama

Pytanie: Interesuje mnie, która z forma jest poprawna: piżama czy pidżama?

Prof. Urszula Sokólska: Obie formy są poprawne. Należy jedynie pamiętać, że wyraz pidżama wymawiamy jako pidżama, nie: pid-żama, pidżżama.

Fantasy i fantastyczny

Pytanie: Piszę do Państwa w następującej sprawie: czy terminy film fantasy i film fantastyczny mogą był używane jako synonimy? Chodzi o nauczanie dzieci w szkole podstawowej.

 Prof. Urszula Sokólska: Wyraz fantastyczny jest hiperonimem wobec fantasy, czyli wyrazem o znaczeniu szerszym i nadrzędnym (podobnie jak np. wyraz kwiat ma znaczenie szersze i nadrzędne w stosunku do wyrazu tulipan). Oba terminy nie są zatem w pełni synonimiczne. Powinniśmy raczej mówić o bliskoznaczności pojęć. Fantasy to ‘gatunek literacki lub filmowy umieszczający wydarzenia w baśniowej scenerii’; w użyciu przymiotnikowym fantasy znaczy ‘zawierający elementy baśni, magii’.  Film fantastyczny, opowiadanie fantastyczne to ‘film, opowiadanie, których fabuła jest wysnuta z fantazji lub oparta na fantastyce naukowej’. 

Liczebnik czy liczba ?

Pytanie: Jaka jest różnica między słowami liczebnik i liczba? Czy poprawne jest powiedzenie: „nauka angielskich liczebników”? Czy raczej powinno się mówić: „nauka angielskich liczb”?

Prof. Urszula Sokólska: Liczebnik to ‘wyraz oznaczający liczbę (ilość) elementów lub kolejne miejsce elementu w pewnym zbiorze’.  Rozróżniamy:
- Liczebniki główne, czyli liczebniki będące nazwą liczby całkowitej, np. jeden, pięćdziesiąt,sześćset dwa;
-  Liczebniki mnożne albo wielokrotne, czyli liczebniki wskazujące z ilu jednakowych lub jednorodnych części czy elementów coś się składa, np. potrójny, trzykrotny;
 - Liczebniki nieokreślone, czyli liczebniki sygnalizujące liczbę przedmiotów, osób w sposób ogólnikowy;
 - Liczebniki porządkowe, czyli tradycyjne nazwy przymiotnika odliczebnikowego, wskazującego pozycję (położenie) przedmiotu w określonym szeregu przedmiotów, np. czwarty, piętnasty;
 - Liczebniki ułamkowe, czyli liczebniki określające ilość czegoś za pomocą ułamka, np. pół, półtora, półtrzecia,jedna szósta;
 - Liczebniki wielorakie, czyli liczebniki wskazujące na liczbę części składowych lub liczbę gatunków czy odmian danego przedmiotu, np. trojaki;
 - Liczebniki zbiorowe, czyli liczebniki wskazujące na liczbę osób, przedmiotów, pojęć itp., używanych z rzeczownikami oznaczającymi istoty różnej płci, istoty młode, zwłaszcza zwierzęta oraz z rzeczownikami występującymi tylko w liczbie mnogiej, np. trzynaścioro, dwoje.

Liczba z kolei to ‘podstawowe pojęcie matematyczne, którego treścią jest wynik liczenia, wyrażane najczęściej za pomocą znaków zwanych cyframi’. Mówimy np.:
Duża, mała liczba.
Liczba parzysta, nieparzysta.
Liczba wielocyfrowa, jednocyfrowa.
Szczęśliwa liczba.
Dodawać, odejmować liczby.
Dzielić, mnożyć liczby.
Zaokrąglić jakąś liczbę w górę, w dół.
Wyrażać jakieś wielkości (np. długość, objętość) za pomocą liczb.
       Obu nazw nie należy stosować zamiennie, bo odnoszą się do różnych zjawisk. Zatem uczyć się możemy zarówno angielskich liczebników, jak też liczb. Wszystko zależy od tego, co mamy na myśli.

Tech. czy techn. ?

Pytanie: Jaki jest poprawny skrót od słowa technik?

Prof. Urszula Sokólska: Od słowa technik poprawne są dwa skróty: tech. bądź techn.

kocaeli escort bayan bandirma escort bayan pornolar olgun pornolar instagram begeni hilesi