Artykuły

Półdarmo czy pół darmo?

Pytanie: Jak piszemy słowo/a: pół darmo/ półdarmo? W Słowniku PWN napisano, że jest to wyjątek pisany rozdzielnie, jednak na stronie internetowej Ogólnopolskiego Dyktanda z Języka Polskiego podano jako poprawną wersję łączną).

Prof. Urszula Sokólska: Pisownię półdarmo zamiast pół darmo wprowadzono w 1971 roku, zgodnie z zasadą, że złożenia pół + przysłówek piszemy łącznie, np.: półdarmo, półgłośno, półlegalnie, półnago, półoficjalnie, półprzytomnie, półżywo. W niektórych kontekstach dopuszczalna jest i dziś pisownia rozłączna, np. „ma to pół darmo, pół za pieniądze”.

Cząstka "niby" + rzeczownik

Pytanie: Jak należy pisać cząstkę niby z rzeczownikami?

Prof. Urszula Sokólska: „Uniwersalny słownik języka polskiego” pod red. Stanisława Dubisza podaje, że niby- to pierwszy człon wyrazów złożonych (zwykle rzeczowników i przymiotników), osłabiający dosłowność ich znaczenia, nadający im odcień pozorności, udawania, podobieństwa itp. Pisownia cząstki niby- z innymi wyrazami zależy od jej funkcji:
    1) W wyrazach tworzonych doraźnie dla potrzeb określonego tekstu cząstkę niby- z innymi słowami piszemy z łącznikiem, np. niby-poeta, niby-gotyk, niby-Polak;
    2) W terminach naukowych (najczęściej biologicznych) cząstkę niby- z innymi słowami piszemy łącznie, np. nibygwiazda, nibyjagoda, nibykwiat, nibynóżka;
    3) Jeśli cząstka niby używana jest w konstrukcjach porównawczych, oznaczających wzorzec lub wyrażających relację podobieństwa to należy pisać ją rozłącznie z innymi wyrazami, np.: „Był dla nas niby ojciec (nie: niby ojcem)”; „Pomiaukiwała niby kotek”; „Był wysoki niby brzoza”, „Drucik cienki niby włos”.

Karta Polaka, Karta nauczyciela

Pytanie: Jak powinno się właściwie pisać Karta Polaka?  Wielką literą oba człony, w cudzysłowie czy bez?

Prof. Urszula Sokólska: Oba człony powinniśmy pisać wielką literą (nie: z wielkiej litery, z dużej litery). Rozumiem, że wyraz Polak – jako nazwa narodowości – pisany przez wielkie P nie budzi żadnych obiekcji. Sądzę, że Pani wątpliwości dotyczą wyłącznie pisowni rzeczownika karta. Ale tu również możemy wesprzeć się wyraźnie sprecyzowanym przepisem ortograficznym. Otóż, pierwszy wyraz w jedno- i wielowyrazowych tytułach utworów literackich, dzieł naukowych, odezw, deklaracji i ustaw piszemy wielką literą, np.: Ogniem i mieczem, Potop, Słownik przypomnień, Deklaracja praw dziecka, Karta nauczyciela, Karta praw pacjenta, Kodeks cywilny, Konstytucja 3 maja, Uniwersał połaniecki, Ustawa o języku polskim itp. Cudzysłów jest tu zbędny.
     I na koniec jeszcze jedna drobna uwaga: „Napisać można coś w cudzysłowie (nie: w cudzysłowiu)”. Rzeczownik cudzysłów w dopełniaczu l.p. przyjmuje formę cudzysłowu (nie: cudzysłowa, cudzysłowia), w narzędniku l.p. – cudzysłowem (nie: cudzysłowiem), w miejscowniku l.p. – w cudzysłowie (nie: w cudzysłowiu), w mianowniku l.mn. – cudzysłowy (nie: cudzysłowia).

kocaeli escort bayan bandirma escort bayan pornolar olgun pornolar instagram begeni hilesi