Artykuły

Bruno, Brunona

Pytanie: Zauważyłem tabliczkę z napisem ul. Hugo Kołłątaja. Czy to poprawna forma?

Prof. Urszula Sokólska: Imiona Bruno, Iwo, Hugo w przypadkach zależnych przyjmują formę z dodatkowym elementem tematycznym -on-, czyli:
Dopełniacz – kogo? czego?        Brunona, Iwona, Hugona
Celownik – komu? czemu ?        Brunonowi, Iwonowi, Hugonowi
Biernik – kogo? co?                   Brunona, Iwona, Hugona
Narzędnik – z kim? z czym?      z Brunonem, z Iwonem, z Hugonem
Miejscownik – o kim? o czym?   o Brunonie, o Iwonie, o Hugonie

Odmiana z pominięciem elementu rozszerzającego (np. Bruna, Iwa, Huga), a także pozostawienie tych imion w postaci nieodmiennej (np. ul. Hugo Kołłątaja) należy uznać za błędne.

W Podlaskiem

Pytanie: Proszę o opinię na temat pisowni i odmiany nazwy województwo podlaskie // w województwie podlaskim. W mediach słyszę bardzo często formę w województwie podlaskiem. Nie znajduję uzasadnienia dla takiej formy, a jest ona powszechnie używana, szczególnie w radiu. Proszę o opinię, które z użyć jest poprawne?

Prof. Urszula Sokólska: Podlaskie (zawsze wielką literą) to rzeczownik oznaczający region lub województwo; podlaski (małą literą) to przymiotnik. Różny status obu nazw pociąga za sobą różną ich odmianę. Trudności deklinacyjne dotyczą głównie formy Podlaskie, która przyjmuje wzorzec nie odmiany rzeczownikowej, lecz – przymiotnikowej. W dopełniaczu, celowniku i bierniku ma końcówki właściwe współczesnym przymiotnikom rodzaju nijakiego (-ego, -emu, -e), w narzędniku i miejscowniku zaś zachowuje starą końcówkę -em, dziś już właściwie archaiczną, pojawiającą się też w niektórych typach nazwisk (DanteDantem, KolbeKolbem, LindeLindem)  i w nazwach miejscowych (RucianeRucianem, Zakopane – Zakopanem, Wysokie MazowieckieWysokiem Mazowieckiem). Napiszemy więc: „Puszcza Białowieska leży w Podlaskiem”, ale „Puszcza Białowieska leży województwie podlaskim”. Zasada ta obowiązuje również w innych relacjach tego typu: Lubelskiew Lubelskiem, ale w województwie lubelskim; Pomorskiew Pomorskiem, ale w województwie pomorskim.

Państwo Pochroń czy Pochroniowie?

Pytanie: Przygotowuję właśnie zaproszenia weselne i mam pewne wątpliwości związane z odmianą kilku nazwisk. Nie chciałabym popełnić przy tym jakiejś gafy. Tekst zaproszenia jest następujący: „Na tę uroczystość zapraszają
Sz. P. [….] Rodzice i Narzeczeni”.
      Oto nazwiska, które przysporzyły mi największy problem: J. i M. Pochroń, S. i A. Jarończyk, E. i R. Dominiuk, T. Kabat. Nie wiem, czy nazwiska te pozostawić w postaci nieodmiennej, czy też je odmienić. Byłabym bardzo wdzięczna za pomoc.

Prof. Urszula Sokólska: Polszczyzna jest językiem fleksyjnym, należy więc odmieniać – z nielicznymi tylko wyjątkami – również nazwiska, które bez większych kłopotów dają się włączyć do odpowiednich modeli deklinacyjnych właściwych rzeczownikom pospolitym bądź przymiotnikom. Wskazane przez Panią nazwiska przyjmują wzorzec odmiany charakterystyczny choćby dla wyrazu psycholog, stąd też powinna Pani na swój ślub i wesele zaprosić państwa Pochroniów, Jarończyków i Dominiuków (nie: państwa Pochroń, Jarończyk, Dominiuk). Jeśli chodzi o odmianę w liczbie pojedynczej nazwiska Kabat, to zależy, kto je nosi. Gdy mowa o kobiecie, nazwiska nie odmieniamy, gdy mowa o mężczyźnie, odmiana nazwiska jest konieczna. Powinno zatem być: zapraszam panią Kabat, ale zapraszam pana Kabata. Podobnie: zapraszam panią Pochroń, ale zapraszam pana Pochronia, zapraszam panią Jarończyk, ale zapraszam pana Jarończyka, zapraszam panią Dominiuk, ale zapraszam pana Dominiuka. Warto także unikać na zaproszeniach skrótów, które są mniej eleganckie niż pełne wyrazy. Proponuję, by Sz. P. zastąpić wyrażeniem Szanowni Państwo, Szanownych Państwa, a także podać pełne imiona w miejsce J. i M., S. i A., E. i R., T.

Uniwersytet Świętych Cyryla i Metodego w Trnawie

Pytanie: Szanowni Państwo, który zapis jest właściwy (słow. Univerzita sv. Cyrila a Metoda v Trnave):
1) Uniwersytet św. św. Cyryla i Metodego w Trnawie,
2) Uniwersytet Świętych Cyryla i Metodego w Trnawie,
3) Uniwersytet św. Cyryla i Metodego w Trnawie,
4) Uniwersytet im. św. św. Cyryla i Metodego w Trnawie,
5) Uniwersytet im. Świętych Cyryla i Metodego w Trnawie,
6) Uniwersytet im. św. Cyryla i Metodego w Trnawie?
Z góry dziękuję za odpowiedź. Z wyrazami szacunku,– słowacki czytelnik.

Prof. Urszula Sokólska: Najwłaściwsza wydaje się forma 2., z pewnymi zastrzeżeniami dopuszczalna jest też forma 1.
Na pewno należy unikać struktury Uniwersytet św. Cyryla i Metodego w Trnawie, gdyż skrót św. sugeruje l.poj., a to wyraźnie narusza zależności składniowe między przymiotnikiem a rzeczownikiem. Nie powinno się też stosować form od 4. do 6., gdyż w nazwach uniwersytetów, które mają patronów, używa się w polszczyźnie konstrukcji z pominięciem wyrazu imienia, np.: Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Z Marią Kruk, z Janem Krukiem

Pytanie: Czy nazwisko Kruk należy odmieniać?

Prof. Urszula Sokólska: Wszystko zależy od tego, czy nazwisko nosi kobieta czy mężczyzna. Nazwiska żeńskie zakończone na spółgłoskę nie odmieniają się, stąd powinno być: „W zebraniu uczestniczyła pani profesor Maria Kruk”, „Rozmawiałem z panią profesor Marią Kruk”, „Z okazji jubileuszu złożyliśmy gratulacje pani profesor Marii Kruk”. Zupełnie inne zasady obowiązują w sytuacji, gdy nazwisko Kruk wskazuje mężczyznę. Zgodnie z wymaganiami polskiej fleksji, nazwiska męskie zakończone na spółgłoski -k, -g, -ch (np. Kruk, Pawlak, Walczak, Ostroróg, Fogg, Pach) odmieniamy tak jak rzeczowniki pospolite. Powinno zatem być: „W zebraniu uczestniczył  pan profesor Marek Kruk”, „Rozmawiałem z panem profesorem Markiem Krukiem”, „Z okazji jubileuszu złożyliśmy gratulacje panu profesorowi Markowi Krukowi”.

kocaeli escort bayan bandirma escort bayan pornolar olgun pornolar instagram begeni hilesi