Peterka czy Peterki ?

Pytanie: Jak należy odmieniać nazwisko Peterek? Poprawnie mówimy„rekord Teodora Peterki” czy „rekord Teodora Peterka”?

Prof. Urszula Sokólska: Nazwiska męskie zakończone na spółgłoski -k, -g, -ch odmieniamy jak analogiczne rzeczowniki męskie pospolite (np. rolnik, przodek, synek), np. Pawlak // Pawlaka, Stańczyk // Stańczyka, Peterek//Peterka, Piróg//Piroga, Pach//Pacha.

Konstrukcja „rekord Teodora Peterki” sugeruje, że nazwisko sportowca brzmi Peterka, nie zaś Peterek.

Pogorzałki, Pogorzałek

Pytanie: Jak należy odmieniać nazwy miejscowePogorzałki i Franki Dąbrowa w  parafii kobylińskiej: zPogorzałek czy z Pogorzałk, z Franek Dąbrowy czy z Frank Dąbrowy?  Mieszkańcy tych wsi używają drugiej formy (Pogorzałk, Frank), czyli tak jak ma to miejsce w wypadku miasta Suwałki. A jaka forma jest poprawna?

Prof. Urszula Sokólska: W „Słowniku nazw miejscowości i mieszkańców z odmianą i poradami” pod red. Marka Łazińskiego czytamy: Suwałki, Suwałk, ale Pogorzałki, Pogorzałek.  Mamy też: Dąbki, Dąbek; Frączki, Frączek; Lipki, Lipek; Liszki, Liszek; Pogódki, Pogódek; Podgórki, Podgórek; itp.

Trudno tu zresztą wskazać jakąś jednoznaczną regułę. Często bowiem odmiana zależy od przyjętego na danym terenie zwyczaju. Zwróćmy uwagę choćby na nazwę miejscową Borki, która – w zależności od regionu – może przyjmować różne formy dopełniaczowe:

- Borki, Bork, Borkach (na Lubelszczyźnie, koło Radzynia Podlaskiego);

- Borki, Borek, Borkach (w Olsztyńskiem, Ostrołęckiem, Radomskiem, Suwalskiem, Tarnowskiem, Warszawskiem, Włocławskiem, Zamojskiem);

- Borki, Borków, Borkach (w Białostockiem, Bydgoskiem, Kieleckiem, Konińskiem, Lubelskiem k. Nowodworu, Łódzkiem, Opolskiem, Pilskiem, Piotrkowskiem, Płockiem, Radomskiem itp.). 

Najwięcej problemów stwarza forma dopełniaczowa od nazwy miejscowej Franki. Raczej nie użyłabym formy Franek, lecz równie regularnej – Franków (a to ze względu na  pochodzenie nazwy miejscowej od nazwy rodu i homonimiczność postaci Franek, której użycie w tym kontekście może prowadzić do nieporozumień).

Nie należy jednak w zdecydowany sposób odrzucać formy Frank (tworzonej zresztą w sposób zgodny z normą polszczyzny; por. np. cyt. wyżej Bork). Trudno przecież negować lokalne zwyczaje, tym bardziej że nie ma ku temu racjonalnych i systemowych przesłanek. Na pewno odmiana bez wstawnego -e- jest mniej popularna, odznacza się mniejszą  frekwencją, ale na pewno jest zgodna z normą.

Domyślam się, że oczekiwał Pan jednoznacznej odpowiedzi. W opisanej przez Pana sytuacji takiego jednoznacznego rozstrzygnięcia nie ma. 

W Graśnem czy w Graśnie?

Pytanie: Jak prawidłowo powinno odmieniać się nazwę miejscowości Gaśno, np. w zdaniu: „Ten pomnik znajduje się w Gaśnem czy może w Gaśnym, a może w Gaśnie?

Prof. Urszula Sokólska: Rodzime nazwy miejscowości oraz obce (ale spolszczone) zakończone na -o, np.: Jasło, Krosno, Grajewo, Kładno, Berno, Grodno, Sarajewo  odmieniamy według deklinacji nijakiej twardotematowej, a mówiąc prościej, tak jak rzeczowniki typu okno, kolano itp.  Najwłaściwsza jest zatem forma Gaśnie. Wspomnianej regule nie podlegają jedynie nazwy Lenino i Borodino, które pozostają nieodmienne oraz nazwy miejscowości zakończone na  -(k)o, -(g)o-ch(o), gdyż w tym wypadku – pod wpływem miejscownikowej końcówki -e –  dochodziłoby do zbyt skomplikowanych procesów palatalizacyjnych.

Uścinowicz, Uścinowicza

Pytanie: Czy odmieniamy nazwiska: Uścinowicz, Wielgo, Rozpara, Paćko.
Czy poprawna jest taka forma: „Kieruje się Państwa Annę i Jerzego Uścinowiczów, Wielgów, Rozparów, Paćków na turnus rehabilitacyjny”? Według przełożonych tych nazwisk nie powinno się odmieniać. Moim zdaniem to błąd.

Prof. Urszula Sokólska: Zasada jest następująca:
1) Nazwiska męskie zakończone na spółgłoskę odmieniają się, nazwiska żeńskie tego typu nie odmieniają się, a zatem powinno być: pan Uścinowicz, pana Uścinowicza, ale pani Uścinowicz, z panią Uścinowicz; w liczbie mnogiej bezdyskusyjnie: państwo Uścinowiczowie, państwa Uścinowiczów.
2) Nazwiska męskie zakończone na samogłoskę -a oraz samogłoskę -o, poprzedzone spółgłoską twardą  odmieniają się jak pospolite rzeczowniki rodzaju żeńskiego typu żona. Proszę porównać odmianę nazwisk osób znanych, np. Wojtyła//Wojtyły, Zaręba//Zaręby, Kościuszko//Kościuszki, Moniuszko//Moniuszki. Czy ktoś mógłby te nazwiska pozostawić nieodmienne? Przecież nie.
W liczbie mnogiej nazwiska, o które Pani pyta, przyjmują postać: państwo Wielgowie, państwa Wielgów; państwo Rozparowie, państwa Rozparów; państwo Paćkowie, państwa Paćków
       Nazwiska żeńskie zakończone na -o nie odmieniają się, czyli: pani Wielgo, z panią Wielgo, o pani Wielgo; pani Paćko, z panią Paćko, o pani Paćko.

kocaeli escort bayan bandirma escort bayan pornolar olgun pornolar instagram begeni hilesi