Konstancin-Jeziorna

Pytanie: Czy prawidłowa jest odmiana nazwy Konstancin-Jeziorna w zdaniu (również ze strony Ogólnopolskiego Dyktanda) : „Minęliśmy Konstancin-Jeziornę”?

Prof. Urszula Sokólska: Tak. Mówimy i piszemy: „Minęliśmy Konstancin-Jeziornę”(nie: Konstancin-Jeziorną). Drugi człon nazwy miejscowej, choć ma strukturę przymiotnikową, odmienia się jak rzeczownik żeński zakończony na -a.

Na przedzie czy na przodzie?

Pytanie: Automatyczny system poprawiania błędów Word zawsze zmienia formę na przodzie na formę na przedzie. Czy właściwie?

Prof. Urszula Sokólska: Oczywiście, że nie. W miejscowniku rzeczownik przód przyjmuje postać przodzie (nie zaś: przedzie): „Stać na przodzie lub rzad. w przodzie (nie zaś: na przedzie lub w przedzie) statku, autobusu”. Podobnych fałszywych sugestii Word dostarcza więcej, np. zamienia prawidłową formę sensu stricto na sensu stricte. Proponuję wyłączyć opcję automatycznego poprawiania błędów, by uniknąć różnych niespodzianek i tekstowych przekłamań, np. zamiany nazwiska Gornostaj na gronostaj czy wyrazu rekcja ‘związek rządu’ na reakcja bądź lekcja. Wystarczy, że pozostawi Pani jedynie opcję podkreślania wyrazów, których nie zna słownik dołączony do edytora tekstów i sama będzie decydować o ewentualnych poprawkach.

Pani Kruk i pan Kruk

Pytanie: Czy nazwisko Kruk należy odmieniać?

Prof. Urszula Sokólska: Wszystko zależy od tego, czy nazwisko nosi kobieta czy mężczyzna. Nazwiska żeńskie zakończone na spółgłoskę nie odmieniają się, stąd powinno być: „W zebraniu uczestniczyła pani profesor Maria Kruk”, „Rozmawiałem z panią profesor Marią Kruk”, „Z okazji jubileuszu złożyliśmy gratulacje pani profesor Marii Kruk”. Zupełnie inne zasady obowiązują w sytuacji, gdy nazwisko Kruk wskazuje mężczyznę. Zgodnie z wymaganiami polskiej fleksji, nazwiska męskie zakończone na spółgłoski -k, -g, -ch (np. Kruk, Pawlak, Walczak, Ostroróg, Fogg, Pach) odmieniamy tak jak rzeczowniki pospolite. Powinno zatem być: „W zebraniu uczestniczył  pan profesor Marek Kruk”, „Rozmawiałem z panem profesorem Markiem Krukiem”, „Z okazji jubileuszu złożyliśmy gratulacje panu profesorowi Markowi Krukowi”.

Rzeczpospolitej czy Rzeczypospolitej?

Pytanie: Która forma jest poprawna: Rzeczpospolita czy Rzeczypospolita? Jak powinniśmy mówić: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej czy Rzeczpospolitej Polskiej?

Prof. Urszula Sokólska: Nazwa Rzeczpospolita, tradycyjnie używana w funkcji nazwy państwa polskiego już od końca XV w., pod względem strukturalnym jest kalką, czyli dosłownym tłumaczeniem łacińskiej struktury Respublica ‘państwo’ (tzn. res = sprawa; publica =  publiczna, państwowa).
Współcześnie w odmianie nazwy państwa dopuszczalne są dwa wzorce odmiany:
     1) Wzorzec pierwszy, który ujawnia strukturę genetyczną wyrazu, zbudowanego z dwóch pierwotnie samodzielnych członów, odmieniających się samodzielnie. Oznacza to, że rzeczownik rzecz należy odmieniać tak, jak inne rzeczowniki żeńskie zakończone na spółgłoskę, a przymiotnik pospolita – tak, jak wszystkie przymiotniki rodzaju żeńskiego;
       2) Wzorzec drugi, który odzwierciedla proces tzw. leksykalizacji, czyli zatarcia, a nawet całkowitej utraty przejrzystości słowotwórczej wyrazu. W tej sytuacji odmienny pozostaje jedynie drugi człon nazwy. Zgodne z normą są zatem następujące formy:
Mianownik l.p. (kto? co?)               – Rzeczpospolita (nie: Rzeczypospolita);
Dopełniacz l.p. (kogo? czego?)       – Rzeczpospolitej albo Rzeczypospolitej;
Celownik l.p. (komu? czemu?)        – Rzeczpospolitej albo Rzeczypospolitej;
Biernik l.p. (kogo? co?)                  – Rzeczpospolitą (nie: Rzecząpospolitą);
Narzędnik l.p. (z kim? z czym?)      – z Rzeczpospolitą albo z Rzecząpospolitą (nie: z Rzeczypospolitą);
Miejscownik l.p. (o kim? o czym?)   – o Rzeczpospolitej albo o Rzeczypospolitej;
Wołacz l.p.                                    – Rzeczpospolita albo Rzeczypospolita.

Gdy jednak mówimy o gazecie, to nazwę traktujemy już jako całkowicie zleksykalizowaną, stanowiącą nierozłączną całość, z odmiennym jedynie drugim członem wyrazu, np.: „Kupiłam Rzeczpospolitą”, „Przeczytałam ciekawy artykuł w Rzeczpospolitej”.

kocaeli escort bayan bandirma escort bayan pornolar olgun pornolar instagram begeni hilesi