Balladina i jenerał?

Pytanie: Na zajęciach języka polskiego, w czasie omawiania utworów romantycznych (,,Reduta Ordona”, ,,Balladyna”)  zainteresowały nas słowa  Balladina  i Jenerał. Dlaczego dzisiaj nie są używane te formy?

Prof. Urszula Sokólska: 1) Forma Balladina pojawiła się w pierwszej, rękopiśmiennej wersji dramatu. Takiej też formy używał Słowacki w listach do Zygmunta Krasińskiego. Niewykluczone, że chodziło tu o grę dźwiękową: BalladinaAlinamalina i takie właśnie tłumaczenie możemy znaleźć w kilku pracach poświęconych utworowi. Gdy tekst był przygotowywany do druku, sam Słowacki – w autoryzowanym egzemplarzu – zmienił Balladina na Balladyna, co weszło do historii literatury polskiej już na stałe.

Na koniec drobna uwaga. Dla polszczyzny połączenie -di- jest  nietypowe. Ogranicza się wyłącznie do nielicznych wyrazów obcych: diler, dingo, dinozaur, diplodok, discopolo, Disneyland itp. To był zapewne jeden z ważnych argumentów przemawiających za przekształceniem Balladiny w Balladynę.

2) Skąd wzięła się forma jenerał?

W języku polskim grupy głosek ke, ge były – zgodnie z tradycją – wymawiane miękko. Pierwotnie zjawisko dotyczyło wyłącznie wyrazów rodzimych, np. gez jako giez, kedy jako kiedy. Z czasem ten typ wymowy został też przeniesiony na wyrazy zapożyczone. Tendencja była tak silna, że np. wyrazy generał, geologia, geografia były wymawiane jako gienerał [nawet dwugłoskowo: gjenerał], gieologia [nawet dwugłoskowo: gjeologia], gieografia [nawet dwugłoskowo: gjeografia], z czasem też jako jenerał, jeologia, jeografia.

Za wymową i pisownią wyrazu generał jako jenerał optował na przełomie XVIII i XIX wieku ksiądz Onufry Kopczyński (1735-1817), polski gramatyk, wykładowca gramatyki i retoryki w szkołach zakonnych. Na zamówienie Komisji Edukacji Narodowej napisał on pionierski, trzyczęściowy podręcznik pt. Gramatyka dla szkół narodowych, gdzie wyłożył – między innymi – zasady ortograficzne. Ponieważ Kopczyński cieszył się ogromnym autorytetem, a żartobliwie nazywany był nawet „kodeksem gramatycznym”, wiele jego zaleceń utrzymywało się przez lata, do czasu kolejnych reform polskiej ortografii.

Ślady przeobrażeń ge w gie w wyrazach obcych obserwujemy również we współczesnej polszczyźnie, np. dawny regestr to dzisiejszy rejestr, a agencja występuje obok ajencji.

kocaeli escort bayan bandirma escort bayan pornolar olgun pornolar instagram begeni hilesi