„1984.” Literatura i kultura schyłkowego PRL-u

Ośrodek Badań Filologicznych nad Cenzurą PRL (UwB)
Zakład Literatury Międzywojennej i Współczesnej (IFP UwB)
Zakład Historii Społecznej XX w. (IH UMCS)
Zakład Literatury Współczesnej (IFP UMCS) 

Zapraszają do udziału w interdyscyplinarnej konferencji naukowej

„1984.” Literatura i kultura schyłkowego PRL-u                    Program konferencji

 

Istnieje tradycja badawcza organizowania konferencji i pisania prac naukowych związanych z przełomowymi dla historii Polski datami. Jeśli chodzi o okres powojenny można przypomnieć rok: 1948, 1956, 1968, 1970, 1980 – 81, czy 1989. Punkt wyjścia projektowanej konferencji byłby nieco inny: data historycznie niewyrazista, rok od którego nic się nie zaczyna i na którym nic nie kończy, rok jakich wiele w historii Polski Ludowej i PRL-u. 

Wybór „zwykłego” 1984. nie jest, oczywiście przypadkowy; to rok „Orwellowski”, opisany w najsłynniejszej antyutopii komunistycznej w dziejach europejskiej i światowej literatury. Dla piszącego tekst po II wojnie światowej artysty przesunięcie miejsca zdarzeń utworu o lat czterdzieści było krokiem w daleką i nieprzewidywalną przyszłość, z dzisiejszej  perspektywy – to daleka już przeszłość, schyłkowy okres trwania upadającej formacji. Te dwie rzeczywistości: artystyczną wizję i jej realny odpowiednik na pewno można zderzyć i zobaczyć, co z takiego zestawienia wynika. Warto też przypomnieć, że powieści Orwella nie opublikowano w komunistycznej Polsce nigdy, przekład ukazał się dwa razy poza cenzurą (1953, 1980), oficjalnie – dopiero po 1989 r.  

Chcielibyśmy, by wystąpienia zgłaszane na konferencję były tematycznie związane z hasłami wywoławczymi: „1984” oraz „schyłek PRL-u”; czyli obejmowały wszystko, co działo się w życiu społecznym i kulturalnym tego okresu. Wszystko, co miało początek, koniec, co trwało nieprzerwanie, co opisywała prasa codzienna, co ogłaszano w prasie naukowej, kto umarł (Anna Świrczyńska, ale i Jurij Andropow), kto się urodził,  jakie książki opublikowano, jakie skandale artystyczne poruszyły opinię społeczną. Jakie ważne wydarzenia odnotują podręczniki pod datą 1984.

Od razu wymienić można kilka istotnych problemów politycznych i społecznych, które się z tym czasem kojarzą: to pierwszy pełny rok po zniesieniu stanu wojennego, latem ogłasza się amnestię członków KOR-u, w 1984 zamordowano księdza Jerzego Popiełuszkę, przeprowadza się – bojkotowane przez podziemną „Solidarność” – wybory do Rad Narodowych, pogłębia się kryzys gospodarczy, szaleje cenzura (choć jej poczynania reguluje znacznie łagodniejsza nowa ustawa z 1981 r.). 

Jeśli chodzi o kulturę, lata po stanie wojennym a poprzedzające upadek komunizmu mają w potocznym mniemaniu opinię jałowych, a nawet – martwych. Tym ciekawsza będzie owego poglądu weryfikacja. W 1984 r. wydane zostały dwie najlepsze polskie powieści lat 80. – Weiser Dawidek Pawła Huellego oraz Kamień na kamieniu Wiesława Myśliwskiego, to także najlepsza edycja festiwalu w Jarocinie. Na 1984 r. przypada też rok Jana Kochanowskiego, związany z 400-leciem jego śmierci, uhonorowany „sejmową” edycją Dzieł wszystkich poety. Pojawiają się w nowych odsłonach zarzucone wcześniej, bądź zabronione tematy, na przykład erotyka, tematyka żydowska. Wszystkie te tropy – warte są namysłu.

Książka, która będzie owocem konferencji ma w zamyśle organizatorów nie tylko stać  się kroniką –  a wzór istnieje tu znakomity (praca Marty Fik obejmuje okres do 1981 r.) – ale i przekrojem, którego kształt zależeć będzie w pełni od wybranych przez Autorów tematów.

Przykładowe tematy i słowa – klucze:

kronika wydarzeń w polskiej kulturze i polityce kulturalnej

schyłek PRL-u w literaturze, teatrze i sztuce

Polska po zniesieniu stanu wojennego w oczach artystów i historyków

rozpad struktury komunistycznej w oczach artystów, historyków i w doświadczeniu społecznym 

skala i zakres represji w latach 80.

życie społeczne i kulturalne lat. 80.

literatura polska lat 80.

skandale artystyczne lat 80.

cenzura a sztuka

nowa ustawa o cenzurze (w teorii i praktyce) 

Orwell – recepcja polska i światowa

utopie – antyutopie

powieść s-f a polityka

pisarze w roli politycznych wizjonerów

totalitaryzm jako temat literacki w PRL-u

polityka – propaganda – manipulacja – inwigilacja w literaturze i sztuce

Konferencja planowana jest w dniach 23 – 24 kwietnia 2015 r., na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku, Plac Uniwersytecki 1. Prosimy o przesyłanie tematów wystąpień (20 min.) oraz abstraktów (900 znaków) drogą mejlową do 15 marca 2015. Zastrzegamy sobie możliwość wyboru zgłoszonych tematów. Przewidujemy opłatę konferencyjną w wysokości 350 zł. (w ramach opłaty nocleg i wyżywienie).

Zapraszamy badaczy różnych dyscyplin: historyków literatury, historyków, filologów, księgoznawców, archiwistów, kulturoznawców.

Komitet organizacyjny

dr hab. Kamila Budrowska, prof. UwB
dr hab. Elżbieta Dąbrowicz, prof. UwB
dr hab. Rafał Szczerbakiewicz (UMCS)
dr hab. Mirosław Szumiło (UMCS)
dr Elżbieta Jurkowska (Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript. ) – sekretarz konferencji
mgr Wiktor Gardocki (Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript. ) – sekretarz konferencji

 

Karta zgłoszenia

kocaeli escort bayan bandirma escort bayan pornolar olgun pornolar instagram begeni hilesi