Po polsku, po prostu

Pytanie: Dlaczego w wyrażeniach po prostu, po angielsku, po polsku przymiotnik przyjmuje końcówkę -u? Czy to rzeczywiście jest przymiotnik? Skąd wzięły się te formy?


Prof. Urszula Sokólska: Formy po prostu, po polsku są reliktem dawnej odmiany przymiotników niezłożonych, dziedzictwem, które przejęliśmy z języka prasłowiańskiego. Jeszcze w staropolszczyźnie obok męskiego przymiotnika mądry mieliśmy przymiotnik mądr, obok męskiego przymiotnika prosty istniał przymiotnik prost itd. W rodzaju nijakim było to odpowiednio: mądroje // mądro (np. dziecko); dobroje // dobro (np. dziecko). Przymiotniki niezłożone odmieniały się według wzoru rzeczownikowego (dokładnie tak jak rzeczowniki odpowiedniego rodzaju), przymiotniki złożone zaś –  według wzoru zaimkowego, np.:
Odmiana prosta przymiotników w rodzaju męskim i nijakim:
kto, co? dobr, prost; dobro, prosto
kogo, czego? dobra, prosta (identyczne formy dla obu rodzajów)
komu, czemu? dobru, prostu (identyczne formy dla obu rodzajów)
itd. 
 
Odmiana złożona przymiotników w rodzaju męskim i nijakim:
kto, co?  dobry, prosty; dobroje, prostoje (ostateczne skróciły się do form typu dobre, proste)
kogo, czego? dobrego, prostego (identyczne formy dla obu rodzajów)
komu, czemu? dobremu, prostemu (identyczne formy dla obu rodzajów)
itd. 
 
Odmiana niezłożona przymiotników zanikła, a we współczesnej polszczyźnie mamy jedynie jej szczątki, jak choćby wspomniane wyżej struktury po prostu, po polsku, które są formami dawnego celownika liczby pojedynczej. Mamy jeszcze od dawna, z nagła, z cicha itp. (dawny dopełniacz liczby pojedynczej), z dawien dawna (kiedyś dopełniacz liczby mnogiej + dawny dopełniacz liczby poj.), współczesne przysłówki czysto, jasno, wesoło (to dawne mianowniki liczby poj. rodzaju nijakiego), współczesne rzeczowniki dobro, zło, piękno (do dawne mianowniki liczny poj. rodzaju nijakiego), wkrótce, wcale (to  dawne miejscowniki od przymiotników prostych krótk i cał). Polszczyzna kryje jeszcze wiele innych podobnych tajemnic. 
 

kocaeli escort bayan bandirma escort bayan pornolar olgun pornolar instagram begeni hilesi