Artykuły

Tech. czy techn. ?

Pytanie: Jaki jest poprawny skrót od słowa technik?

Prof. Urszula Sokólska: Od słowa technik poprawne są dwa skróty: tech. bądź techn.

Mieszkaniec Grójca

Pytanie: Czy mieszkańcy Grójca to grójczanie czy Grójecczanie?

Prof. Urszula Sokólska: Mieszkańcy Grójca to grójczanie (małą literą), mieszkaniec Grójca to grójczanin, mieszkanka Grójca to grójczanka; Grójecczanin (wielką literą) zaś  to mieszkaniec Grójecczyzny, czyli regionu, a nie miasta. Podobnie – mieszkaniec Białegostoku to białostoczanin, a mieszkaniec Białostocczyzny to Białostocczanin.

Wiżajny - wiżajeński

Pytanie: Czy mówiąc o parku położonym w miejscowości Wiżajny, powinniśmy mówić: „Położony w parku wiżajńskim” czy „Położony w parku wiżajeńskim”? A może żadna z tych form nie jest prawidłowa? Spotkałem się również z formą „Położony w parku Wiżańskim”, ale ta forma wydaje się zupełnie nie do przyjęcia. Podobny problem dotyczy sytuacji, gdy park położony jest w miejscowości Rutka-Tartak - czy możemy powiedzieć „Park położony w rutczańskim parku”?

Prof. Urszula Sokólska” Odpowiedź na Pana pytanie brzmi następująco: Wiżajny - przymiotnik: wiżajeński (nie: wiżajński czy wiżański); nazwy mieszkańców: wiżajnianin, wiżajnianka. Rutka-Tartak - najwłaściwsza, zgodna z zasadami tworzenia przymiotników od nazw miejscowych,  jest forma przymiotnikowa: rutecko-tartacki. Rzadziej i z pewnymi ograniczeniami (można to tłumaczyć lokalnym zwyczajem językowym) dopuszcza się formę rutczański; nazwy mieszkańców: rutczanin, rutczanka.
 

Posiew z gardła czy posiew gardła?

Pytanie. Jak powinno się pisać i mówić: w posiewach z płuc czy w posiewach płuc nie stwierdzono ... itd.? I analogicznie w posiewach z krwi czy posiewach krwi?
Prof. Urszula Sokólska: Są to terminy specjalistyczne, a te - pod względem semantycznym i strukturalnym - nie zawsze odpowiadają  normom polszczyzny ogólnej. W tej sytuacji raczej nie ma wątpliwości. Na pewno, jeśli mówimy o określonych częściach ciała, z których pobierany jest materiał biologiczny do badania, posługujemy się terminami posiew z płuc, posiew z gardła, posiew z jamy ustnej itp., bo przecież drobnoustrojów nie hodujemy na płucach, gardle czy jamie ustnej, lecz na materiale pobranym z płuc, z gardła, z jamy ustnej. Gdy mowa jest o materiale biologicznym stanowiącym pożywkę dla drobnoustrojów hodowanych w celach diagnostycznych, posługujemy się terminami posiew krwi, posiew moczu itp.

Oldscoolowy

Pytanie: Czy w języku polskim istnieje przymiotnik zapożyczony z języka angielskiego oldscoolowy? Jaka jest poprawna jego forma: oldschoolowy, oldskulowy, oldscoolowy czy może inna? A może należy zastąpić ten przymiotnik jakimś polskim odpowiednikiem?

Prof. Urszula Sokólska: Wyraz oldschoolowy pochodzi od ang. old school, dosłownie ‘stara szkoła’. W polszczyźnie ogólnej frazeologizm stara szkoła używany jest w znaczeniu przymiotnikowym jako ‘tradycyjny, klasyczny, godny podziwu’ bądź znaczeniu rzeczownikowym, czyli ‘ktoś, kto reprezentuje dobrą jakość, odznacza się nieprzeciętną wiedzą, nienagannymi manierami itp.’. Przymiotnik oldschoolowy, będący wynikiem procesu adaptacji  leksemów obcych, powstał w wyniku dołączenia do angielskiej podstawy bardzo produktywnego w polszczyźnie formantu –owy. Dzięki żywym procesom nie tylko derywacyjnym, ale również fonetycznym, fleksyjnym oraz graficznym w polszczyźnie pojawiły się przymiotnikowe formy oldscoolowy, oldscoolowe czy oldskulowy, oldskulowego itp. , a nawet rzeczownik oldskul. „Wielki słownik ortograficzny” pod red. Edwarda Polańskiego (PWN 2010) odnotowuje neologizm oldskul w dwóch znaczeniach:
    1. ‘to, co przestarzałe, niemodne’;
    2. ‘moda na ubiór nawiązujący do czasów sprzed 20-30 lat’.

    Zazwyczaj mówiący żartobliwie określają w ten sposób rzeczy stylizowane na minione dekady. Na pewno wyrazy te upowszechniły się już w języku młodzieży, ale w polszczyźnie oficjalnej nadal uchodzą za nacechowane.

Inicjatywa ucznia

Pytanie: Czy poprawne jest sformułowanie „inicjatywa ucznia nad inicjatywą (ę?) nauczyciela” (w znaczeniu ‘dominująca rola ucznia’)?

Prof. Urszula Sokólska: Sformułowanie inicjatywa ucznia nad inicjatywą nauczyciela w znaczeniu ‘dominująca rola ucznia’ jest niepoprawne. Inicjatywa = projekt, pomysł do realizacji, propozycja; zdolność do samodzielnych pomysłów. Inicjatywa może być śmiała, twórcza; można popierać czyjąś inicjatywę; można hamować czyjąś inicjatywę; można wystąpić z inicjatywą; można być pełnym inicjatywy; inicjatywę można przejąć; można być człowiekiem z inicjatywą itp. Rola = udział i znaczenie kogoś, czegoś w jakichś okolicznościach, w jakimś przedsięwzięciu;  zadanie do spełnienia, występowanie w jakimś charakterze. Rola może być doniosła, wybitna, dominująca; rolę można pełnić, spełniać; można przejąć czyjąś rolę itp.

kocaeli escort bayan bandirma escort bayan pornolar olgun pornolar instagram begeni hilesi